Bischdum Schbaya
Des Bischdum Schbaya (lat. Dioecesis Spirensis) iss ä kadolische Diözes im Siedweschde vun Daitschlond. Sie umfassd de ehemolische Rhoikrääs vun Baiern, dodemid die gonze Palz unn de Saar-Palz-Krääs im Saarlond. Die Diözes hot ä Fläsch vun 5.893 km², uff derre 1.325.311 Lait lewwe. 589.454 odda 44,5% vun denne sinn Kadolike. Benachbarde Bischdümer in Daitschlond sinn die Bischdümer Trier, Määnz unn Fraiburch. De jetzische Diözesanbischuf iss Karl-Heinz Wiesemann, de Waihbischuf Otto Georgens. Bischufssidz iss Schbaya, die Kathedral iss de Schbayra Dum.
Gschischd [bearwaide]
Des Bischdum Schbaya kehrd zu de äldeschde Bischdümer in gonz Daitschlond, awwa midd em onnere Gebied als hait. Noch der Schbädantike iss des Bischdum noch Oschde iwwer de Rhoi erwaiderd worre. Des Bischdum hot jorhunnerdelong weldlische Verwaldungsfungdsione besesse unn hot dodemid aa en Färschdbischuf khad. Ab dem Johr 1111 hot die Schdadt Schbaya immer mehr Fraihaidsreschd bekomme unn hot bald nimmi zu dem Herrschafdsberaisch vum Bischuf kehrd. Der Bischuf hot deshalb soin Sidz noch Udene im haidische Pilippsburch verlechd.
In de Reformadsionszaid hots Bischdum ä Meng an Kärsche unn ä Großdail an saim Vermege unn Besidz verlore. Do uffm Gebied mehrere Ferschddümer geherrschd henn, die sisch fer odda gege die Reformadsion entschiede henn, isses Ferschdbischdum in klääne Dail zerschblidderd.
Im Pälzische Erbfolgekriech iss die Schdadt Schbaya mim Dum abgebrånnd worre. Nochm Friede von Rijswijk sinn viele reformierde Kärschegemainde widda kadolisch worre. Im Johr 1723 hot der Bischuf sain Sidz noch Brusel verleechd.
Als des Bischdum vun de fronzesische Revoludsiondrubbe besdzd werd, werd aa de gonze Kärschebesidz beschlachnahmd, des lingsrhainische Gebied iss zu Frongraisch kumme, des rechdsrhainische ab 1803 zu Bade. Im Johr 1803 isses Gebied sägularisierd worre.
In saine jetzische Grenze isses Bischdum 1815 zu Baiern kumme.