Zweebrigge
| Zweebrigge | ||
|---|---|---|
| Wabbe | Kaad | |
|
|
||
| Dialekt: Rhoifrängisch | ||
| Hauptvariante | Pälzisch | |
| Basisdade | ||
| Schdaad: | Daitschlond | |
| Bundeslond: | Rhoilond-Palz | |
| Londgrääs: | Krääsfraii Schdadt | |
| Geografisch Laach: | 49° 15′ N, 7° 22′ O | |
| Heh: | 300 m iwa. NN | |
| Fläsch: | 70,65 km² | |
| Aiwuhna: | 33.944 ' | |
| B'velgerungsdischd: | 480 Aiwuhna je km² | |
| Boschläädzahl: | 66482 | |
| Voawahle: | 06332, 06337 (Mörsbach, Oberauerbach) | |
| Nummaschild: | ZW | |
| Gemääschlissel: | 07320000 | |
| Schdadgliedarung: | 10 Schdaddeel | |
| Adress vun de Schdadvawaldung: |
Herzogstr. 1 66482 Zweibrücken |
|
| Indaneduufdridd: | ||
| Owwabojamääschda: | Helmut Reichling (unabhängig) | |
| Laach vun de Schdadt Zweebrigge in Rhoilond-Palz | ||
Zweebrigge (frz. Deux-Ponts, lat. Bipontum) is e Schdadt in de Palz, wo 35.000 Laid lewe, domed is es die klenschd greisfrei Schdadt vunn Deitschland. Die Schdadt hat e Fluchhafe, de greeschde Rosegaade vunn Euroba, e Outletcender (dord kamma gud inkaafe), es Landgeschdied vunn Rheinland-Palz und is Sids vum Pälsische Owwalandesgerischd. Midde dorsch Zweebrigge fließe de Schwazbach unn de Hornbach.
Inhald |
[bearwaide] Schdadgliederung
Newe Zweebrigge geheere die Schdaddeele Buwwehause, Ernschdwiller, Hengschdbach, Ixem, Merschbach, Middelbach, Niedaauabach, Owwaauabach, Rimschwiller un Waddwiller zu de Schdad.
[bearwaide] Geschischde
[bearwaide] Erschdi Erwähnung
De Name Zweebrigge werd 1170 erschdmols urkundlisch erweend.
[bearwaide] Middelalder
1182 is Zweebrigge unner Heinrich em Erschde Grafschafd wor unn had 1352 die Schdadrechde dorch Kenich Kal em Virte gried. De ledschde Graf Eberhard hadd die Burch unn die Schdad 1385 an de pälsisch(e) Kurferschd Rubrechd em Erschde vekaafd. 1410 iss Palz-Zweebrigge selbschdenniches Herzochtum wor.
1470 is die ganz Schdad abgebrennd, is awwa glei widda uffgebaud wor. Schunn im Johr 1488 hadd de Jörg Gessler de Buchdruck in Zweebrigge ingefiead.
[bearwaide] Neizeid
Die Feaschde vunn Palz-Zweebrigge ware fea die evangelisch Beweschung uffgeschloss. Seit de 1520er Jahre iss in de Schtadtkeasch deidsch gepredischd worr. Herzoch Wolfgang hadd 1559 e Landesschul in Hoanbach gegrindt, aus dere es Heazoch-Wolfgang-Gymnasium worr iss. In de Zeid um 1585 iss dess eldere Heazochschloss mid de Schlossmiehl unn de Bibliodheg gebaud worr.
1584 iss die herzochlisch Minzprecheschtedd noo Zweebrigge valeed worr unn e neia Minzbau gebaud worr. Unna Johann de Jingare hann die inn Zweegrigge gebreschde Minze iha hegschdie Qualidäd, mid seim Dod 1635, weerend demm Dreißischjeerische Griesch, iss die Zeid vunn Zweebrigge als Minzprecheschtedt awwa zu End gang.
Deno iss die Schdadt efdas noch inn griescherische Ausenannasedsunge veawiggeld woa. Zum easchde Mol schunn im Dodesjoa vumm Johann: 1635 hadd de Maddias Gallas die kaisalischen Drubbe geje die Schdadt gefiad, die dorsch Reinhold vunn Rose veateidischd worr iss. 1677 dann e zweddes Mol. Im Rahme vun dea Reunionspolidigg vunn demm Sunnenkenisch iss die Schtadt zeidweis (1680–1697) unna franzesischa Heaschafd.
Unnna Heazoch Guschdav Samuel Leopold iss in de Zeid vunn 1720 bis 1725 de Bau vun demm jedsische Heazochschloss duasch de Baumeschda Jonas Erikson Sundahl gemachd woa. Heazoch Chrischdian IV. hadd 1755 dess Zweebrigga Geschdied baue losse. Nicolas Appert, Eafinna vunn de Konseave, wa Offizia vum Heazoch Chrischdian IV vun 1772 bis 1775.
[bearwaide] Franzesischie Besedsung
In de Zeid vunn 1793 bis 1814 iss Zweebrigge doasch franzesiche Drubbe besedsd gewehn. Am 4. Novemba 1797 iss Zweebrigge als Deel vumm nei gegrindete franzesiche Département du Mont-Tonnerre gesedslisch mid demm franzesische Schdaadsgebied veabunn woa; dodebei waa die Schtadt Sids vunnra Unnaprefegdua. Duasch den Friedensveadrach vunn Lunéville 1801 iss de Iwwagang zu Frangreisch indanadsional aneakannd woa.
[bearwaide] Deel vunn Bayere
1815 hadd de Wiena Kongress die lingsrheinische Deele vunn de vorherische Pfalz Bayere zugedeeld. Zweebrigge iss dodruff Sids vumm Keniglisch Bayerische Abbelladionshofs (heid Owwalandesgerischd). Im Voameaz 1832 hadd Zweebrigge e endscheidendie Roll in de deidsche Demogradiebeweschung ingenomm. Unna annerem iss in Zweebrigge, duasch de vunn Philipp Jakob Siebenpeiffa unn Johann Georsch Auguschd Wiath gegrindete Deidsche Preß- unn Vaddalandsverein, ess Hambacher Feschd oaganisiad woa. 1834 hadd die Induschdrialisiarung in Zweebrigge mid de Grindung vunn de Dingler'sche Maschinefawrigg duasch Chrischdian Dingler aangefang. 1857 iss de Aanschluss an die Eisebahn gemachd woa. Vorlage:Gugg aa
[bearwaide] 20. Jahhunnad
Ess ledsde große gesellschaftlische Eaeischniss voam |Easchda Weldgriesch iss die Innweihung vumm Zweebrigga Rosegaade duasch die Prinzessin Hildegaad vunn Bayre im Juni 1914 geween. Als Folsche vumm Easchde Weldgriesch iss Zweebrigge zwische 1918 unn 1930 duasch franzesische Drubbe besedsd geween. 1926 sinn die heidische Schdaddeele Bubehause unn Eanschdwilla ingemeended woa, 1938 Ixem unn Niedaauabach. In de Reischspogromnachd iss 1938 aa die Zweebrigga Synagoch zeaschdead woa.
- Zwedda Weldgriesch
Beim Beginn vumm Zwedde Weldgriesch iss die Schdadt 1939–1940 evakuiad woa, so dasse inn de so genannde Rohde Zon gelee wa. Kuaz voa Grieschsenn iss die Schdadt am 14. Meaz 1945 (also koaz voa Schluß) duasch e alliieada Bombeangriff vunn de Royal Canadian Air Force faschd vollschdennisch zeaschdead woa. Midd iwwa 90 % Zeaschdeerunge isse die am schdeagschde zeaschdeade Schdadt Deidschlands geween. Am 20. Meaz sinn ameriganische Bodedrubbe no Zweebrigge komm.
- Seidemm Zweede Weldgriesch
Am 22. Abril 1972 sinn die heidische Oadsdeele Middelbach, Measchbach, Owaauabach, Rimschwilla unn Waddwilla ingemeendt woa; schunn am 7. Juni 1969 hadd de heidische Oadsdeel Hengschdbach mid Middelbach die Gemeind Middelbach. Zweebrigge iss Sids aus Deele vumm ehemalische Landkrees Zweebrigge gebildete Veabandsgemeende Zweebrigge-Land. 1986 sinn iwwa Rimschwilla zwee Jeds vunn de US Air Force vum Typ McDonnell Douglas F-15 zesammegschdoss. Dabei iss e Pilod un e Doafbewohna gededed woa.
1976 iss im Keanbereisch vunn de Schdadt e kleenie Fußgengazoon ingerischd woa, die e paa reschdauriade Aldbaude hadd.
1987 iss dess aldsprachlisch oriendiade Herzoch-Wolfgang-Gymnasium, domols ens vunn de eldeschde Gymnasie Deidschlans, uffgeleesd unn middem madhemadisch-naduawissenschafdlische Helmholds-Gymnasium zusammegeleschd woa, dess dann fea e paa Joa noch e aldschbrachliche Zweisch gehadd hadd.
1990 iss Zweebrigge zumm Konveasionsfall woa. Duasch de Abzuch vunn de Ameriganer iss e Milideagelänn frei woa, dess insgesamd me Driddel vunn de gesamde Schdadtflesch entschbroch hadd. Duasch die Awedspleds, die weggefall sinn, iss die Awedslosequoot um 10 Pungde uff ca. 21 % geschdieh. Dodeno iss de Umsads im Einzelhandel umm ca. 25 % seriggang. Domols hann kreadive, konsequende unn schnelle Endscheidunge vunn Seite de Schdadt unn die große Unnaschidsung duasch es Land mid 252 Mio. € zu enna nedd fea meschlisch gehallene Veabessarung vunn dea Lache in Zweebigge gefiad. De Konveasionsfall Zweebrigge iss zum Voabild fea annere woa.
Aawailer | Aldekersch | Alzai-Worms | Derkem | Bad Kreiznach | Bernkaschdel-Widdlisch | Birkefeld | Cochem-Zell | Dunnersberschkrais | Aifelkrais Bidbursch-Prüm | Frongedahl | Germersche | Lautre | Lautre (Schdad) | Koblenz | Kusel | Landach | Ludwichshafe | Määnz | Määnz-Binge | Maye-Koblenz | Naischdadt | Naiwied | Bärmesens | Rhoi-Hunsrigg-Krais | Rhoi-Lahn-Krai | Rhoi-Palz-Krääs | Schbaija | Siedlischi Woischdrooß | Siedweschdpalz | Trija | Trija-Saarbursch | Wulkanaifl | Weschdeawaldkrais | Woms | Zweebrigge