Zum Inhalt springen

Gudglaibischkaid

Vun Wikipedia
Dialegd: Schbaimarisch

Midd Gudglaibischkaid mändma die B'raidschafd odda Aischeschafd vun Laid ebbes efach zu glawe, alla, dass ä Aussach wohr isch, obwohls kän Nochwais odda B'wais etc. d'vor hodd. Gudglaibische Laid gejen vunde Uffrischdischkaid unde gude Absichde bai onnare Laid aus unn glawen onnare uvoroig'numme ebbes.[1]

Gudglaibischkaid isch eng midd Laischdglaibischkaid vawond unn Gudglaibischkaid isch die Voraussedzung domid jemond ausg'nudzd werre konn unna donn laischdglaiwisch uff ebbes roifelld.[2]

Gudglaibischkaid werd als menschlischi Tendenz gseje, wonoch Laid erschdmol b'raid sinn ebbes vun onnare zu glawe unn fa bari Minz zu nemme, unn erschd durch Erfahrung zu leerne, dassme nedd jedem drauwe konn.[3] Do'd'noch komma des on Kinna seje, wu alles glawen, wase gsachd krischen unn erschd mide Zeid lernen, Informadzijone gridisch zu b'drachde.[4]

Ä guddglaibischi B'vergarung werd do alsn Magd fa Hochschdabla, Gauna, B'drischa, Schalaton, Selschbddaschdella und a Selbschdb'drischa unn fa jedi Aad vun trigarische odda irrefiehrende B'haubdunge gseje,[5] so dass z. B. a karismadische awwa variggde Bolidigga iwwa die Guddglaibischkaid on die Machd kumme kennen.[4]

De Zauwadrigg Cold reading erweggd de Oidrugg vuna iwwsinnlische Erfahrung unn baud uff die Gutglaibischkaid vunde Zuschauwa. Wonnse glawen, dassde „Cold Reader“ iwwasinnlisches Fehischkaide hodd, ignoriernse alle geschedelische B'wais unn unalischen dem Bschedischungsfehla.

De Awaglauwe isch gudglaibischi Iwwazaischung odda Vorschdellung, wu nedd uff Vanunfd odda Wisse bruhd.

  1. Gutgläubigkeit, Universität Leipzig, 1998 - 2025 Deutscher Wortschatz
  2. Stephen Greenspan, Annals of gullibility: why we get duped and how to avoid it, Praeger Publishers, 2009, ISBN 978-0-313-36216-3
  3. C. S. Peirce’s development of the Pragmatic Maxim of Meaning. C. S. Peirce, Collected Papers, eds. Charles Hartshorne, Paul Weiss, and (vols. 7 & 8), Arthur Burks (Cambridge, MA: Harvard University Press, 1931-58), 5.12 (c. 1906)
  4. 1 2 Susan Haack, Credulity and Circumspection, 2015, Proceedings of the American Catholic Philosophical Association 88, doi: 10.5840/acpaproc2015111625, University of Miami
  5. W. K. Clifford, The Ethics of Belief