Inkonsischdenz

Dialegd: Schbaimarisch

Inkonsischdenz (lat. in- „nedd“, con- „zomme“, sistere „halde“) mändn Zuschdond, wu mehrare Dinge, wu als gildisch o'gseje werre solln, nedd middenonna vaoibar sinn unn b'daided insbsondare Widaschbrischlischkaid odda U'bschdendischkait (Zsammehongslosischgkaid. S'Geschedeel vun Inkonsischdenz isch Konsischdenz.

Ä innari Inkonsischdenz lischd inna Aussach, wu z. B. än Widaschbruch hodd odda sisch selwa widaschbresche dud. Ä externi Inkonsischdenz ischä iwwagraifende U'schdimmischkaid, alla z. B. zwee Aussache, wu nedd zommebassn.

Diszibline

Inkonsischdenze kenndma in vaschiedene Diszibline.

• Inde Logig vaschdehdma unna Inkonsischdenz die Widaschbrischlischkaid vun Brämisse, vun Schliss, vunna Menge vun Aussache, em axiomadische Sischdem odda die U'erfillbakaid vunna Forml, all wu kä gilidschi Indapredadzjon hodd.

• Inde Informadig mändma midd Inkonsischdenz vun Daade die Widaschbrischlischkaid zwische de Daade. S'kennen inna Daadebong'g z. B. Vagnipfunge zwische Tabelleoidräsch nemme ädaidisch soi, wonnde Vabindungschlisssl uff kän odda uff mehrare Oidräsch inna onnare Daadebong'gtabell zaischd. Gängische Daadebong'g-Manaschmend-Sischdem brifn uff Inkonsischdenze unn gewwn Fehlameldunge aus.

• Inde Soziologie hodds de Bgriff vunde „Schdadusinkonsischdenz“ (s. Sozjalschdrugdur), wonnä Person nochm Mergmol, z. B. Ausbildung, hoch oizuschedze wer, nachm onnare, z. B. Vamesche, awwa niedrisch.

• Inde Psischologie unde Vahaldnsforschung werd Inkonsischdenz in Bezuch uff wiaschbrischlisches, uschlischisches odda vum Schdondpungd vunem B'obachda ä unmodiwierdes Vahalde vun jemond vawend.

Baisbiel

Baisbiel fa ä innare Inkonsischdenz:

• Yogi Berra: „I never said most of the things I said (Des maischde vu dem, was isch gsachd hab, hawisch nie gsachd.).“
• „It’s difficult to make predictions, especially About the Future (S'isch schieriersch ebbes vorherzusache, bsondas iwwa die Zukunfd).“

Baisbiel fa ä externi Inkonsischdenz:

• S'Oidrede fa ä vollschdendische Ablehung vun Zensur bai glaischzaidischa Waigarung, Konzert midd explizide Inhald zu bssuche.
• S'Oidrede fas oihalde vun geddlische Reschle ausde Bibel, Koran etc. bai glaischzaidischa weldlischa Lewenswais, wuma nedd so uff die Reschle guggd.