Wort:Homonyme im Pälzische
Homonyme [vum grieschische homonymos] sin Werder mit unnerschiedlischer Bedeitung, wu sisch gleisch åhere.
Genaugenumme handlt sischs dodebei um Homophone. Homophone sin ää Sort Homonyme. E anner Sort Homonyme sin Homographe. Des sin Wärder wu verschiede gschbroche, awwer gleisch gschriwwe werre. Da s im Dialegd kä Reschtschreibregle gibt, gibts aa kä eideidische Homographe.
Homonyme im Kurpälzische
[Om Gwelltegschd schaffe]- Bier
- Bier
- Reis
- Reis
Viele Homonyme vum Hochdeitsche hawwe aa im Kurpälzische ihr Enschbreschung, zum Beischbiel: Seid / Said (Seite / Saite), Lärsch / Lersch (Lärche / Lerche). Awwer s gibt aa e paa schbeziell pälzische Homonyme:
| Kurpälzisch | Hochdeitsch |
|---|---|
| Ball m / ball | Ball / bald |
| Bier f / Bier n | Birne / Bier |
| Biewel n / f | kleiner Junge / Bibel |
| Brille f pl / brille | Brillen / brüllen, schreien |
| Brode m / f pl | Brote / Braten |
| Bumb f | Pumpe / Bombe |
| Butze m (dreifach) / butze | Butzen (Verkleidung) / Klümpchen / Apfelrest (Kerngehäuse) / putzen |
| Dinggl m | Dinkel / Dünkel |
| Dir f / dir | Tür / dir (betond) |
| Diregder m / diregder | Direktor / direkter |
| Droht m / (der) droht | Draht / (er) droht |
| Fall m / f | Fall / Falle |
| Fedder f / Vedder m | Feder / Vetter |
| Feier f / Faier n | Feier / Feuer |
| Gaas f / Gas n | Ziege / Gas |
| gelidde | geläutet / gelitten |
| Gerischt n (dreifach) | Gericht / Gerüst / Gerücht |
| ghere / kehre | gehören / kehren |
| Gries m / Grieß f pl | Gries / Grüße |
| Haus n / hauß | Haus / hier außen |
| Hemmer n pl / Hämmer m pl / hemmer (regional) | Hemden / Hämmer / haben wir |
| isch (regional) | ist / ich |
| Kammer f / kammer | Kammer / kann man |
| Leeder f / Leder n | Leiter / Leder |
| leide (dreifach) | läuten / leiden / leiten |
| lese / leese | lesen / lösen |
| Lischt n / f / f | Licht / Liste / List |
| ma (dreifach) | man / wir (ubetond) / mir (ubetond) |
| Mais m / f pl | Mais / Mäuse |
| Newwl m / Näwwl m pl (Sainäwwl) | Nebel / Näbel (Schweinenäbel) |
| Not f (dreifach) | Naht / Not / Note |
| Rescht m / n | Rest / Recht |
| Reis m / f | Reis / Reise |
| Rod m / n / rod | Rat / Rodung / rot |
| Schåi m / schåi | Schein / scheu |
| Schal m / f | Schal / Schale |
| Staab m / Stab m | Staub / Stab |
| Wedder n / wedder | Wetter / gegen, wider |
| Wisse n / f pl | Wissen / Wiesen |
| zammeghere / zammekehre | zusammengehören / zusammenfegen |
| Zäh m pl / zäh | Zähne / zehn |
Di meischde vun denne Homonyme gibts in da ganze Kurpalz, mansche bloß im ne Teilgebiet davuu.
Homonyme im Hochdeitsche, wu im Kurpälzische koine sin
[Om Gwelltegschd schaffe]| Hochdeitsch | Kurpälzisch |
|---|---|
| Felle n pl / Fälle m pl | Felle / Fäll |
| Hahn m | Goggl, Hahn, Gogglhahn / Hahne |
| ist / ißt | is (reg.: isch) / ißt |
| Leere f / Lehre f | Leere / Lehr |
| Leiter f / m | Leeder / Leiter |
| malen / mahlen | mole / mahle |
| Mann / man | Månn / ma |
| Presse f | Bress / Bresse |
| Rad n / Rat m | Rad / Rot |
| Raten f pl / raten | Rade / roode |
| Rhein m / Rain m | Rhoi / Råå |
| sieben | siewe / siwwe |
| Tor n / m | Dor / Tor |
| Wagen m / Waagen f pl / wagen | Warre / Wooge (Waage) / waage |
| wieder / wider | widder / wedder |
Homonyme uff Voadapelsisch
[Om Gwelltegschd schaffe]Die Aad wiemas babble dud unaschaid sisch inde pelsische Regione. Zum Baischbiel sinn die zwee Homonyme im Kuapelsische „Bier (Birne / Bier)“ un „Bumb (Pumpe / Bombe)“ uff Voadapelsisch kenni. Do heesds donn „Biea (Bier) / Beea (Birne)“ un „Bumb (Pumpe) / Bomb (Bombe)“. Oinische d'vu gibs a uff Hochdaidsch, onnare awwa nedd.
| Voadapelsisch | Hochdaidsch |
|---|---|
| Ball m / ball | Ball / bald |
| Bonde f | Bande |
| Buzze f | Putzen / Popel |
| Bong'g f | Bank |
| Drugg m | Druck |
| Faija f / n | Feier / Feuer |
| Fudda n | Futter |
| Glufd f | Kluft |
| G’rischd n (dreifach) | Gericht / Gerüst / Gerücht |
| Gummi m / n | Gummi |
| Gwedsch m | Zwetsche / Quetsche |
| Koschde f / koschde | Kosten / kosten |
| Lea f | Lehre |
| Leeda f / n | Leiter / Leder |
| Lischd n / f / f (dreifach) | Licht / Liste / List |
| ma (dreifach) | man / wir (ubdoond) / mir (ubdoond) |
| Maal n (dreifach) | Mahl / mal / Mal |
| Mien f (dreifach) | Mine (zweifach) / Miene |
| Mondl m / f | Mantel / Mandel |
| Mudda m | Mutter |
| Newwl m sg / m pl | Nebel / Näbel |
| Reema m | Römer |
| Rieme m | Riemen |
| Rogg m | Rock |
| Schdaawb m / m | Staub / Stab |
| Schdaija m / n | Steuer |
| Schdrauß m | Strauß |
| Toon m | Ton |
| Wedda n / wedda | Wetter / gegen, wider |
| Zoll m / n | Zoll |
| zommekeare | zusammengehören / zusammenfegen |
Homonyme uff Hochdaidsch, wu uff Voadapelsisch kenni sinn
[Om Gwelltegschd schaffe]| Hochdaidsch | Voadapelsisch |
|---|---|
| malen / mahlen | moole / mahle |
| Mann / man | Monn / ma |
| sieben | siewe / siwwe |
| Taube m / f | Daawa / Tauwb |
| Tor n / m | Doa / Toa |
| wieder / wider | widda / wedda |
| überdacht | iwwadachd / iwwadengd |
Erklärunge
[Om Gwelltegschd schaffe]f – femininum (weiblisch)
m – maskulinum (männlisch)
n – neutrum (säschlisch)
pl – plural (Mehrzahl)
sg – singular (Oizahl)